Berberine: रक्तातील साखर कमी करणाऱ्या वनस्पतिज रेणूची तपासणी

Biohacking जगतात Berberine ला वनस्पतिज Metformin म्हणून ओळखले जाते — आणि संशोधन खरोखरच रक्तातील साखरेवर काही उल्लेखनीय परिणाम दाखवते. यात किती तथ्य आहे, आणि पुराव्यांची मर्यादा कुठे संपते?

Berberine म्हणजे काय

Berberine हे एक alkaloid आहे जे अनेक वनस्पतींमध्ये आढळते, त्यात Berberitze, Goldsiegel आणि चिनी औषधी वनस्पती Coptis chinensis यांचा समावेश आहे. पारंपरिक चिनी आणि आयुर्वेदिक चिकित्सेत याचा शतकांपासून वापर होतो — अतिसार, संसर्ग आणि पचनाला आधार देण्यासाठी.

आधुनिक संशोधनात Berberine तेव्हा लक्षवेधी ठरले जेव्हा अभ्यासांनी दाखवले की ते AMPK सिग्नल मार्ग सक्रिय करते — तोच मार्ग जो Metformin देखील वापरतो. Biohacking समुदायाचे यात रस येणे अकारण नव्हते: Metformin हे जगातील सर्वाधिक लिहून दिले जाणारे मधुमेहावरील औषध आहे आणि काही दीर्घायुष्य संशोधक त्याचा Anti-Aging उपाय म्हणून अभ्यास करत आहेत.

रक्तातील साखर आणि इन्सुलिन संवेदनशीलतेवर परिणाम

थेट तुलनेत — टाइप-२ मधुमेह असलेल्या ३६ व्यक्तींच्या एका चिनी randomized अभ्यासात — Berberine आणि Metformin दोघांनी तीन महिन्यांत HbA1c मध्ये सुमारे २ टक्के गुणांची सारखीच घट केली. काही lipid निर्देशकांमध्ये Berberine ने Metformin पेक्षा चांगली कामगिरी केली.

क्रियाविज्ञानानुसार Berberine माइटोकाँड्रियल श्वसन शृंखला थोडी प्रतिबंधित करते, ज्यामुळे AMPK सक्रियता होते. यामुळे स्नायू पेशींमध्ये ग्लुकोज शोषण वाढते आणि इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारते. याशिवाय ते आतड्यात कर्बोदकांचे पचन मंद करते आणि मायक्रोबायोमवर प्रभाव टाकते.

रक्तातील साखरेपलीकडे काय सिद्ध झाले आहे

Zhang et al. च्या २०२० मधील एका meta-analysis ने, ज्यात ४६ randomized नियंत्रित अभ्यास समाविष्ट होते, चयापचय विकार असलेल्या व्यक्तींमध्ये उपवास ग्लुकोज, HbA1c आणि LDL-कोलेस्टेरॉलमध्ये लक्षणीय घट झाल्याचे पुष्टी केले. हे अभ्यास जवळपास पूर्णपणे मधुमेह किंवा prediabetes असलेल्या व्यक्तींवर केले गेले होते.

रक्तातील साखरेची समस्या नसलेल्या निरोगी व्यक्तींसाठी डेटा कमी आहे: सामान्य चयापचयाच्या बाबतीत परिणाम होतो का आणि किती प्रमाणात होतो हे स्पष्ट नाही. Berberine हे असे supplement नाही जे सर्वांसाठी उपयुक्त आहे — जिथे चयापचय असंतुलन आहे तिथेच त्याची शक्ती दिसते.

सुरक्षितता, परस्परक्रिया आणि मात्रा

अभ्यासांमध्ये Berberine तीन जेवणांमध्ये विभागून दिलेल्या ९०० ते १५०० mg प्रतिदिन मात्रेत साधारणतः सहन करण्यायोग्य आहे. सामान्य दुष्परिणाम म्हणजे पोट आणि आतड्यांचा त्रास, विशेषतः सेवन सुरुवातीला. Berberine CYP3A4 प्रतिबंधित करत असल्यामुळे इतर औषधांचे चयापचय मंद होऊ शकते — यात काही रक्तदाब औषधे, statins आणि immunosuppressants यांचा समावेश आहे.

महत्त्वाचे: जर तुम्ही औषधे घेत असाल, तर Berberine घेण्याबाबत डॉक्टरांशी बोला. विशेषतः रक्तातील साखर कमी करणाऱ्या औषधांसोबत घेतल्यास अतिप्रमाणात साखर कमी होण्याची शक्यता असते. Berberine हे डॉक्टरांनी सांगितलेल्या उपचारांचा पर्याय नाही.

YUTHI App मध्ये Berberine चा मागोवा घ्या

जर तुम्ही Berberine वापरून पाहत असाल, तर सुरुवातीपूर्वी आणि चार ते आठ आठवड्यांनंतर उपवासातील ग्लुकोज मूल्य, आणि शक्य असल्यास HbA1c मूल्य तपासून घ्या आणि YUTHI App मध्ये बायोमार्कर म्हणून नोंदवा. असे केल्याने तुम्हाला प्रत्यक्षात मोजता येण्याजोगा बदल होतो आहे का हे दिसेल.

App तुम्हाला सेवनाची नोंद ठेवण्यासाठी आणि आहार, झोप व व्यायाम यांसारख्या इतर घटकांशी जोडण्यासाठीही मदत करते. Berberine अनेक मार्गांनी कार्य करत असल्याने, एकाच मार्करपेक्षा संपूर्ण चित्र अधिक महत्त्वाचे आहे.

स्रोत

• Yin J et al. Efficacy of berberine in patients with type 2 diabetes mellitus. Metabolism, 57(5):712–717, 2008.
• Zhang Y et al. Treatment of type 2 diabetes and dyslipidemia with the natural plant alkaloid berberine. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 93(7):2559–2565, 2008.
• Lan J et al. Meta-analysis of the effect and safety of berberine in the treatment of type 2 diabetes mellitus, hyperlipemia and hypertension. Journal of Ethnopharmacology, 161:69–81, 2015.