Uyku laboratuvarı: uyku uzmanına ne zaman gitmelisin

Uyku sorunlarının büyük çoğunluğu daha iyi uyku hijyeni ve BDT-U ile önemli ölçüde iyileştirilebilir. Ancak bazen arkasında tıbbi değerlendirme gerektiren bir şey yatıyor olabilir. Bu makale, hangi belirtilerin uyku laboratuvarı randevusunu haklı kıldığını ve orada neler yaşandığını açıklıyor.

İyi uykunun bile yetmediği durumlar

Uyku sorunlarının çoğu — uykuya dalma güçlüğü, ara sıra uyanma, düşük uyku kalitesi — uyku hijyeni, düzenli saatler, stres yönetimi ve gerekirse BDT-U gibi koruyucu önlemlerle ele alınabilir. Bu sorunlar için bir uyku laboratuvarına gerek yok.

Ancak yalnızca klinik ölçümle güvenilir biçimde teşhis edilebilen uyku bozukluklarına işaret eden bazı belirtiler vardır. Uyku laboratuvarı — ya da ilk aşama olarak ayakta poligrafı — öz gözlem ve uyku takipçilerinin yerini alamayacağı nesnel veriler sağlar.

Araştırılması gereken belirtiler

Şu şikayetler bir uyku uzmanıyla görüşmeyi gerektirir: tanıklı solunum duraklamalarıyla birlikte düzenli horlama; çarpıntı ya da boğulma hissiyle uyanma; yeterli uyku süresine rağmen belirgin gündüz uykululuğu (özellikle oturur vaziyette uyukluyorsan ya da araç kullanırken güçlük çekiyorsan); sabah baş ağrısı; akşamları bacaklarda güçlü huzursuzluk ya da karıncalanma (huzursuz bacaklar sendromu belirtisi); gece kasılmaları veya hareketler (periyodik bacak hareketi bozukluğu); yetişkinlerde uyurgezerlik ya da uyku felci.

Kapur et al. (J Clin Sleep Med, 2017), obstrüktif uyku apnesi tanısına ilişkin klinik kılavuzda hangi belirti kombinasyonlarının ileri tanıyı gerektirdiğini açıkladı. Uyku apnesi için temel tarama horlama, gündüz uykululuğu ve tanıklı solunum duraklalarını kapsar — bu üç faktörden ikisi varsa araştırma yapılması mantıklıdır.

Ayakta poligrafi ile polisomnografi karşılaştırması

Şüpheli uyku apnesini araştırmak için çoğunlukla ayakta poligrafi yeterlidir. Evde geceyi küçük bir cihazla geçirirsin; bu cihaz hava akışını, oksijen doygunluğunu, kalp atış hızını, horlama seslerini ve vücut pozisyonunu ölçer. Uyku laboratuvarında gecelemekten çok daha az zahmetlidir ve pek çok soru için yeterlidir.

Uyku laboratuvarındaki polisomnografi (PSG) daha kapsamlı bir yöntemdir. Solunum parametrelerinin yanı sıra EEG (beyin dalgaları), EMG (kas aktivitesi), EOG (göz hareketleri) ve diğer parametreler aynı anda ölçülür. Karmaşık durumlar için altın standarttır: narkolepsi, periyodik bacak hareketleri, REM uykusu davranış bozukluğu ya da negatif poligrafi sonucuyla birlikte açıklanamayan gündüz uykululuğu.

Uyku laboratuvarında konulan tanılar

En sık konulan tanı, şiddeti apne-hipopne indeksiyle (AHİ) — saatteki duraklamalar ve solunum azalmaları sayısıyla — belirlenen obstrüktif uyku apnesidir (OUA). Hafif: 5–15, orta: 15–30, ağır: 30'un üzeri. Tedavi; şiddete, belirtilere ve bireysel tercihlere göre belirlenir — koruyucu önlemlerden CPAP'a ve cerrahi seçeneklere kadar.

Uyku laboratuvarında konulan ya da dışlanan diğer tanılar: narkolepsi (MSLT — Çoklu Uyku Latans Testi ile araştırılır), santral uyku apnesi (OUA'dan farklı mekanizmalar), periyodik bacak hareketi bozukluğu (PBHB), uyurgezerlik ya da REM uykusu davranış bozukluğu (RDB — olası bir erken Parkinson belirtisi) gibi parasomniler.

Uyku laboratuvarı randevusundan önce yapabileceklerin

Randevu almadan önce iki ila dört haftalık bir uyku günlüğü tutmak faydalıdır. Uyku ve uyanma saatlerini, uyku kalitesini, horlamayı (biliyorsan) ve gündüz uykululuğunu kaydeder — ve uyku uzmanına ilk görüşmede iyi bir veri tabanı sağlar.

Uyku takipçisi olan biri verileri yanında götürebilir. Bunlar laboratuvar tanısının yerini tutmaz, ancak kalıplar hakkında yararlı ipuçları verir ve doktor görüşmesini destekler. Amaç, bir öz tanıyla değil iyi belgelenmiş belirtilerle doktora gitmektir.

YUTHI-App sana nasıl yardımcı olur

Uyku sorunlarının uyku tıbbı açısından araştırılıp araştırılmaması gerekip gerekmediğini merak ediyorsan, YUTHI-App'te belirtilerini ve uyku kaliteni birkaç hafta boyunca kayıt altına alabilirsin. Toplanan veriler bilinçli bir doktor görüşmesi için temel oluşturur ve günlük hayatta görünmez kalan kalıpları fark etmene yardımcı olur. Uygulama tanının yerini tutmaz, ancak bunun için iyi bir hazırlık sağlar.

Kaynaklar

• Kapur VK, Auckley DH, Chowdhuri S, et al. Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline. J Clin Sleep Med. 2017;13(3):479–504.
• American Academy of Sleep Medicine. International Classification of Sleep Disorders, 3rd Edition (ICSD-3). American Academy of Sleep Medicine; 2014.
• Peppard PE, Young T, Barnet JH, Palta M, Hagen EW, Hla KM. Increased prevalence of sleep-disordered breathing in adults. Am J Epidemiol. 2013;177(9):1006–1014.