Pozitif psikoloji: PERMA modeli ve bizi gerçekten filizlendiren şey

Psikoloji uzun süre bozuklukları iyileştirmeye odaklandı. Martin Seligman farklı bir soru sordu: İnsanları filizlendiren şey nedir? PERMA modeli onun yanıtı — ve bu yanıt şaşırtıcı biçimde somut.

Acının yokluğundan fazlası

Sağlık, yalnızca hastalığın yokluğu değildir — bu hem beden hem de ruh için geçerlidir. 1990'ların sonunda Martin Seligman tarafından kurulan pozitif psikoloji, tam olarak bu boşluğa odaklandı: İnsanların gelişip serpildiği koşullar nelerdir? Kalıcı bir coşku olarak mutluluk anlamında değil, geniş ve istikrarlı bir esenlik olarak — İngilizce'de flourishing — anlam ifade eden bir filizlenme anlamında.

Seligman, bu filizlenme için bilimsel bir çerçeve olarak PERMA modelini geliştirdi. Beş harf; Positive Emotions (pozitif duygular), Engagement (bir etkinliğe derin dalma), Relationships (anlamlı ilişkiler), Meaning (anlam) ve Accomplishment (yetkinlik hissi) anlamına gelir. Her boyut bağımsızdır — hiçbiri zorunlu olarak diğerlerine bağlı değildir.

Beş boyutun anlamı

Pozitif duygular yüzeysellik değil, ölçülebilir bir sağlık faktörüdür. Barbara Fredrickson, Genişlet ve İnşa Et teorisinde pozitif duyguların bilişsel ve sosyal repertuarı genişlettiğini gösterdi — zor zamanlarda kullanılabilecek kaynaklar biriktirir. Engagement, akış durumunu tanımlar: Bir görev yeteneklerine tam olarak uygun gereksinimler sunduğunda, zaman algısını yitirirsin ve yoğun bir şimdiki an deneyimi yaşarsın.

Relationships (ilişkiler), araştırmalarda tutarlı biçimde esenlik ve sağlığın en güçlü yordayıcılarından biri olarak öne çıkar. Meaning — anlam — strese karşı tampon işlevi görür ve günlük yaşama yön verir. Accomplishment, yetkinlik ve ilerleme deneyimi, benlik imgesi istikrar kazandırır ve daha fazla eyleme motive eder. Beş faktörden hiçbiri tek başına yeterli değildir — farkı yaratan bunların birleşimidir.

Pozitif psikoloji ne değildir

Pozitif psikoloji, pozitif düşünmeye bir çağrı değildir. Güçlükleri inkâr etmez ve kalıcı bir mutluluk vaat etmez. Seligman'ın kendisi defalarca vurguladı ki amaç olumsuz duyguları ortadan kaldırmak değil, zaman içinde olumlu ve olumsuz deneyimler arasındaki dengeyi şekillendirmektir. Acı, yaşamın bir parçasıdır — asıl soru, filizlenmenin de bu yaşama dahil olup olmadığıdır.

Pozitif psikolojinin bazı bölümlerinin popüler kitaplarda basitleştirilip çarpıtıldığı eleştirel biçimde tartışılmaktadır. Araştırmalarda bulgular daha ayrıntılıdır: Müdahaleler işe yarıyor, ancak etki büyüklüğü orta düzeyde, etki süresi değişken ve her teknik her kişiye uymuyor.

Küçük ama etkili müdahaleler

Seligman'ın laboratuvarındaki çalışmalar çeşitli kısa müdahaleleri test edip karşılaştırdı. Her gün üç iyi şey yazmak, güçlü yönleri günlük yaşamda bilinçli kullanmak ve daha önce sözü edilen minnet ziyareti, en sık yinelenen olumlu etkiler arasında yer alıyor. Bu müdahaleler herkes için aynı şekilde işe yaramıyor — ancak uygulanması kolay, erişim eşiği düşük ve riski minimal.

Belirleyici olan düzenlilik. İki hafta boyunca her gün uygulanan, ardından bırakılan bir müdahale, altı ay sonra artık etkisini göstermiyor. Psikolojik esenlik, fiziksel zindelik gibi, tek seferlik bir dozla değil, düzenli bakımla sürdürülür.

YUTHI uygulamasını nasıl kullanırsın

YUTHI uygulamasında beş PERMA boyutunun tamamını takip edebilirsin. Her gün nerede bağlılık yaşadığını, sana anlam veren şeyleri veya bugün hangi ilişkinin önemli olduğunu kaydet — bu girişler sana haftalar içinde hangi boyutların iyi beslendiğini ve nerede boşluklar oluştuğunu gösterir. Bu, günlük hayatta hedefli değişiklikler için kanıta dayalı bir temel sağlar.

Kaynaklar

• Seligman MEP. Flourish: a visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press, 2011.
• Fredrickson BL. The role of positive emotions in positive psychology: the broaden-and-build theory of positive emotions. Am Psychol. 2001;56(3):218–226.
• Seligman MEP, Steen TA, Park N, Peterson C. Positive psychology progress: empirical validation of interventions. Am Psychol. 2005;60(5):410–421.